ساز هنگدرام (Hang Drum) یا هنگ (Hang)، یک ساز دستساز با صدایی فضایی و زیبا است که در سال ۲۰۰۰ توسط دو سازساز سوئیسی به نامهای فلوریان فله و فردی یونگ توسعه داده شد. این ساز دارای شکل یک دیسک با دو صفحه بالا و پایین است که از فلز استیل ساخته شده و بر روی آن یک سری گلویی و بریده شده قرار دارد که با ضربه زدن به آن صدا تولید میکند. هنگ دارای ده تا دوازده نت مجزا بوده که همه در یک پنجره واحد قرار دارند و برای بازی آن نیاز به دو دست و یک ضربهگیر دارید.
اهمیت یادگیری ساز هنگدرام چیست؟
در دنیای بیحد و مرز موسیقی، هنوز جای اصوات اسرارآمیز بسیاری خالی است؛ اما بیتردید ساز هنگدرام بزرگترین و خلاقانهترین اختراع در زمینه سازهای موسیقی است که توانسته با طنین خاص و زیبای خود، قلب و روح نوازندگان و شنوندگان زیادی را در سراسر دنیا تسخیر کند. نوای بیهمتای این ساز در دستان کوچک و بزرگ، زن و مرد در آیینهای نیایش، تمرینات درمانی و جایجای دیگر دنیا شنیده میشود. این ساز رنگ جدیدی به زندگی علاقهمندان خواهد بخشید و آرامشی به نوازندگان و شنوندگان هدیه میدهد.
ساختار هنگ درام
ساز هنگ درام از دو صفحهی فلزی دایرهای شکل تشکیل شده است که روی هم قرار گرفتهاند. این دو صفحه از نظر شکل و اندازه با یکدیگر متفاوت هستند. صفحهی بالایی که «دینگ» نام دارد، محدب است و معمولاً حاوی هفت یا هشت نت است. صفحهی پایینی که «گو» نام دارد، مقعر است و یک حفرهی لولهای شکل در مرکز آن وجود دارد که یک نت را تولید میکند.
دینگ
دینگ مرکز نتهای ساز هنگ درام است. این صفحه از نظر ظاهری بسیار شبیه به یک گلبرگ است. روی دینگ فرورفتگیهای کوچکی وجود دارد که باعث ایجاد نتها میشوند. هر نت در یک فرورفتگی خاص قرار دارد.
گو
گو صفحهی پایینی ساز هنگ درام است. این صفحه از نظر ظاهری شبیه به یک بشقاب بزرگ است. در مرکز گو یک حفرهی لولهای شکل وجود دارد که یک نت را تولید میکند. این نت با نواختن لبههای گو ایجاد میشود.
سایر اجزای ساز هنگ درام
علاوه بر دو صفحهی اصلی، ساز هنگ درام دارای اجزای دیگری نیز هست که عبارتند از:
لبهها: لبههای دو صفحهی اصلی ساز هنگ درام، نقاطی هستند که نوازنده با انگشتان خود به آنها ضربه میزند.
شانهها: شانهها قسمتهای مسطحی هستند که در بالای دینگ قرار دارند. این قسمتها نیز میتوانند صدایی تولید کنند.
رینگ: رینگ یک لبهی فلزی است که دور تا دور دو صفحهی اصلی را احاطه کرده است. رینگ از افتادن ساز از هم جلوگیری میکند.
یا پوسته: یک هنگدرام از دو پوسته تحتانی و فوقانی و از جنس فلز تشکیل شده است. پوسته بالایی (که به آن پوسته دینگ نیز گفته می شود) و پوسته زیرین (که به آن پوسته گو نیز گفته می شود) در ریم به هم متصل می شوند.
Shoulder یا ساز شانه: ناحیه مسطح در اطراف پایه دینگ است که دینگ را به قسمتهای واسط هنگدرام متصل می کند. شکل را مشاهده نمایید.
Shoulder Tone یا آوای ساز شانه: به صداهای برآمده از اطراف دینگ را در اثر نواختن ضربه گویند.
Stainless Steel یا فولاد ضد زنگ: استیل ضد زنگ یکی از سه فولاد مختلف است که در حال حاضر در ساخت هنگدرام استفاده می شود ، هنگدرام ساخته شده از جنس فولاد ضد زنگ اغلب شامل یک آلیاژ کروم یا تیتانیوم هستند و در برابر هوا و آب مقاوم هستند و صدای شیشه ای به نسبت دیگر جنس ها دارند.
Sustain یا مانایی صدا: صدای مانا یا Sustain به معنای ماندگاری صدا در فضا و انعکاس آن بعد از ضربه است. در موسیقی، این اصطلاح به توانایی یک ساز برای حفظ صدای یک نت واحد هنگام پخش را گویند. در جای ساکت بر روی نت ها ضربه بزنید. هنگ درامی که در آن ۱۰ ثانیه صدای نت را بشنوید ، پایداری بیشتری نسبت نتی دارد که ۶ ثانیه به صدا در می آید. ماندگاری صدا از آن بابت اهمیت دارد که این معیار هرچه بیشتر باشد میتواند بیشتر شنونده را مسحور خود نماید. یکی از هفت معیار اصلی هنگدرام- برای اطلاعات بیشتر اینجا را کلیک کنید.
تاریخچه هنگ درام و پیدایش
هنگ درام سازی است که از ساز سنتی یومیان آفریقا و آمریکای جنوبی الهام گرفته شده است. این ساز در سال 2000 توسط دو تن از سازندگان سازهای کوبه ای به نامهای فلیکس روهر و سابینا شارر ساخته و به دنیا معرفی گردید. در تاریخچه هنگ درام میبینیم که در سال بعد یعنی در سال 2001 در فستیوال موسیقی Musikmesse Frankfurt به جهان موسیقی معرفی شد. قطر استاندارد این ساز 52 سانتی متر (20 اینچ) و ارتفاع آن 24 سانتی متر (9 اینچ) است. از دو نیمکره فولادی قرینه هم که در کارگاه بعد از شکل دهی نت ها بهم چسبیده می شود، ساخته می شود.
در سمت زیرین هنگ درام یک حفره ای در مرکز نیمکره است که آنرا اصطلاحا” (Gu) مینامند. وظیفه این حفره در مرکز این است که اجازه می دهد تا صدای باس در اثر ضربه زدن به نت ها و از طریق تشدید هوا و ارتعاش فلز به وجود آید. در نیمکره بالایی بسته به نوع اسکیل یا گام هنگ درام دارای هفت تا پانزده نت که بصورت دوایر در دور تا دور نیمکره هست ، مرتب شده اند
. همه آنها تیون شده (با اصول پایه، اکتاو و پنجم بالاتر از اکتاو) در اطراف یک دایره مرکزی که دینگ (Ding) نامیده می شود ساخته می شوند. خب حالا که با شکل و شمایل این ساز آشنا شدیم از تاریخچه این ساز بیشتر بدانیم.
تاریخچه هنگ درام و نسل اول
از سال 2001 تا 2005 نسل اول هنگ درام در مقیاس های مختلف تا 45 مدل صدای مختلف ارائه شد. سازندگان ساز، الهام اولیه خود را از ریشه های موسیقی قومی و محلی با مدل هایی از قبیل Aeolian، Ake Bono، Hijaz، Melog، Pygmy و Zhi Diao ارائه کردند. از سال 2001 تا 2004 هر سازی دارای هشت نت بود.
در سال 2005، PANArt توانست تغییر قابل ملاحظه ای در هنگ درام به وجود آورده و Low Hang با Ding تنظیم شده را به F3، E3 یا E ♭ 3 ارتقا بخشد. . در نسل اول، هر ساز بصورت مجزا شماره گذاری شده بود، نام مدل صدا نوشته شده بود، و امضای فلیکس رونر یا سابینا شارر در یک یادداشت کوچک در داخل سطح (Ding) قرار داشت.
تاریخچه هنگ درام و نسل دوم
در بهار سال 2006، سازندگان هنگ درام نسل جدیدی از این ساز دوست داشتنی را ارائه دادند. این نسل (اغلب به عنوان نسل دوم نامیده می شود) دارای یک پوشش سطحی از برنج خاردار بر روی فولاد نیتراته و همچنین یک حلقه برنج در اطراف دور نیکره است. این نسل دارای دو گام و اسکیل (A3 A4 ) و همچنین یکی دیگر از (D4) در دینگ به نت های مختلف متصل شدند.
اکثریت سازهای تولید شده نسل دوم دارای هفت نت بود. دراین نسل Ding از حال گرد به بیضی متمایل شده و سایر نت ها در زاویه ای در حدود 45 درجه از Ding امتداد پیدا کردند. در این نسل هر کدام از سازها دارای سریال مربوط به خود در داخل هنگ درام حک شد. هیچ نام و مدل مشخصی به نسل دوم به طور رسمی اختصاص داده نشد.
تاریخچه هنگ درام و نسخه انتگرال
تاریخچه هنگ درام را وقتی میبینیم متوجه میشویم که این ساز برعکس سازهای دیگر راه جهانی شدن را به سرعت طی کرده است. یکی از دلایل آن ایجاد تغییرات و بهینه کردن مناسب ساز است.
در بهار سال 2008 سازندگان این ساز اعلام کردند که نسخه جدیدی از هنگ درام با نام Hangout Integral معرفی خواهد گردید. اعداد با H در مقابل (H1، H2، و غیره) شروع شده و با اولین گام انتگرال در نوامبر 2007 به پایان رسید. تغییرات متعددی نشان دهنده نسخه انتگرال بود. تنها یک گام و با هفت نت در دایره (D3 Ding، A3، B ♭ 3، C4، D4، E4، F4، A4) معرفی شد.
تغییرات نسبت به نسخه قبلی
حفره Gu به شکل بیضی تغییر شکل داد . شکل ساز نیمکره پایینی به منظور تیون کردن ساز به سه قسمت D5، F5 و F♯5 تقسیم شده است. تغییرات قابل توجهی در Ding انجام شد . یک سوراخ دایره ای در گنبد ساز ساخته شده و بافت برنجی به آن نصب می گردد .
همچنین منطقه مسطح Ding و نت ها در دایره تغییر می یابد، به طوری که میتوان آنرا حرکتی رادیکالیستی در طراحی به نسبت نسل دوم دانست. لوگوی PANArt، شماره سریال، تاریخ نهایی شدن و امضاء سازندگان Hang در سمت چپ Hang در نزدیکی مرکز دو نیم کره که محل اتصال دو پوسته است ، قرار می گیرد. وقتی نگاهی به تاریخچه هنگ درام می اندازیم میبینیم تغییرات زیاد گسترده نبوده است اما دارای تاثیرات مثبتی روی ساز می باشد.
با توسعه هنگ درام Integral، رونر و شارر خود را از ایده ایجاد ساز برای نیازهای نوازندگان حرفه ای مبرا کردند و اظهار کردند که مفاهیم، تفکرات و گسترش ساز ما دور از هنجارهای موسیقی مدرن است که نیاز به مطالعه، تمرین و پیشرفت روزافزون دارند. ما میخواهیم این ساز را به دور از مسائل تجاری و در دل طبیعت نگاه داریم.
اما مساله ای که وجود دارد این است که هر چیز پرطرفداری سریعا” تجاری می شود. با مقاومت رونر و شارر افراد دیگری تصمیم گرفتند وارد کارزار ساخت و فروش این ساز شوند. در تاریخچه هنگ درام در ابتدا افراد کمی نسبت به ساخت آن اقبال داشتند. امروزه تعداد سازندگان رسمی این ساز در کل دنیا بیشتر از پانصد نفر است. این عمل باعث شد که دیگر قید و بند های هنگ درام نسخه انتگرال نباشد و سازندگان درصدد ارتقای روزافزون ساز خود برآمدند. با وجود این تعداد سازنده اما به دلیل دشواری ساخت هنوز هم هنگ درام به عنوان یکی از سازهای گران قیمت محسوب میگردد.
