ویژه •شیوه‌نامه تایپ و ویراستاری کافه نویسندگان•

[EMMAEMMA عضو تأیید شده است.]

درود؛
با سلام و عرض ادب خدمت تمامی کاربران کافه نویسندگان
این تاپیک شیوه نامه‌ تایپ و ویراستاری برای عموم کاربران (ویراستاران، ناظران، نویسندگان) قابل استفاده می‌باشد.
خوانش این تاپیک پیش از شروع اثر الزامی است و به روند ویراستاری و نظارت آثار شما بهبود می‌بخشد.

*برگرفته از فرهنگستان زبان و ادبی فارسی

[تیم ویراستاری، نظارت و عموم نویسندگان ملزم به رعایت این شیوه‌نامه هستند.]

|مدیریت ویراستاری|​

 

[EMMAEMMA عضو تأیید شده است.]

علائم نگارشی:
در پی استفاده از علائم نگارشی باید به چند نکته مهم اشاره کرد.
علائم نگارشی را نباید به طور مکرر استفاده شوند و استفاده‌ی علائم نگارشی یکسان و پشت سرهم نادرست است.
مثال:
رعایت نشده:
«بهتره به حرفم گوش بدی!!!!»❌
رعایت شده:
«بهتره به حرفم گوش بدی!»✅

علائم نگارشی باید به کلمه‌ی پیشین خود چسبیده و از کلمه‌ی پسین خود یک فاصله را دارا باشند.
هنگام استفاده‌ از علائم نگارشی باید از درستی آن اطمینان حاصل کرد.

• علائم نگارشی رایج در رمان نویسی•

۱) نقطه (.):
پس از اتمام جملات خبری از نقطه استفاده می‌شود.
مثال:
اندیشه در ذات انسان است.

۲) ویرگول (،) :
هنگام مکث بین جملات و کلمات به کار می‌رود.
مثال:
حقیقت را نمی‌توان دید، مگر آنکه پرده‌ی توهم کنار رود.

۳) دو نقطه (:):
هنگام نقل قول و دیالوگ نویسی به کار می‌رود.
مثال:
او همیشه می‌گوید:
«آزادی بدون مسئولیت معنایی ندارد.»

۴) نقطه ویرگول (؛):
در انتهای جملات تمام شده و ضمن مکث برای جمله‌ی بعد به کار می‌رود.
مثال:
حقیقت پنهان نمی‌ماند؛ دیر یا زود آشکار می‌شود.

۵) سه نقطه (...):
هنگامی که می‌خواهیم در بیان چیزی صرف نظر کنیم از سه نقطه استفاده می‌شود. کاربرد رایج‌تر آن در زمان نویسی قطع مکالمه در هنگام حذف زدن است. (و غیره هم معنی می‌دهد).
مثال:
«گاهی اوقات به چیزهای متفاوتی فکر...
تلفن زنگ خورد، حرف در دهانش بازگشت.»

۶) علامت سوال (؟):
در انتهای جملات پرسشی به کار می‌رود.
مثال:
آیا حقیقت همان چیزی است که می‌بینیم؟

۷) علامت تعجب (!):
در انتهای جملات عاطفی، احساسی و تعجبی به کار می‌رود.
مثال:
خودم نمی‌دانستم اما چقدر دلم برایت تنگ شده‌بود!

۸) گیومه («»):
هنگام بیان دیالوگ‌ها پیش از دیالوگ می‌آید.
مثال:

او به من گفت:
«قرار است آخر هفته بیرون برویم.»

۹) علامت سوال و تعجب (؟!):
هنگام بیان شگفت زدگی و ناباوری می‌آید.
مثال:
تو واقعاً هنوز هم به من فکر می‌کنی؟!

۱۰) علامت سه ستاره (***):
هنگام بیان گذشت از یک بازه‌ی زمانی می‌آید.
مثال:
***
(سه سال قبل، بهار)

رعایت علائم نگارشی در چهارچوب مقرر شده نشانه‌ای از نوشتن داستانی تمیز، زیبا و مورد قبول است.​

 

[EMMAEMMA عضو تأیید شده است.]

فاصله‌گذاری در کلمات:
در پی فاصله‌گذاری و مرزبندی کلمات به موارد زیر توجه کنید.
دیروز باآرزو به خرید رفتم.❌
دیروز با آرزو به خرید رفتم.✅
هردو❌
هر دو✅

1. کلمات:
باید میان کلماتی که یک عبارت واحد را تشکیل می‌دهند از نیم فاصله استفاده کرد.
*نیمه شب(نادرست) - نیمه‌شب(درست)

2. کلمات مرکبی که الزاما پیوسته نوشته می‌شوند:

الف) کلمات مرکبی که از ترکیب با پیشوند ساخته می‌شوند، همیشه جدا نوشته ‌می‌شوند مگر مرکب‌هایی که با پیشوندهای «به» «بی» و «هم» با رعایت استثناهایی ساخته می‌شوند.

ب) کلمات مرکبی که از ترکیب با پسوند ساخته می‌شوند همیشه پیوسته نوشته می‌شوند مگر هنگامی که:
1. حرف پایانی جز اول با حرف ابتدایی جز دوم یکی باشد: نظام‌مند
2. جز اول آن عدد باشد: پنج‌گانه

پ)مرکب‌هایی که بسیط‌گونه هستند:
یکشنبه، آبرو، سیصد

ت) جز دوم با «آ» آغاز شود و تک‌هجایی باشد:
گلاب

ث)مرکبی که دست‌کم یک جز آن کاربرد مستقل نداشته باشد.
ج) مرکب‌هایی که جدا نوشتن آن‌ها ابهام معنایی ایجاد می‌کند:
بهنام(به‌نام)

چ) جز دوم با الف آغاز شود.
دل‌انگیز

ح) مرکب‌های اتباعی و مرکب‌های تشکیل شده از دو جز مکرر:
هق‌هق، پول‌مول

خ) عبارت‌های عربی شامل چند جز:
مع‌ذلک، مع‌هذا

د) یک جز کلمه مرکب صفت مفعولی یا فاعلی باشد:
نمک‌پرورده، پاک‌کننده

ذ) یک جز از آن اسم خاص باشد:
سعدی‌صفت، عیسی‌دم​

 

[EMMAEMMA عضو تأیید شده است.]

حشو نویسی:
حشو نویسی همان تکرارِ زاعد کلمات هم‌معنی است یعنی یکی از کلمه‌ها مفهوم آن‌یکی را در خود داشته باشد. وقتی این کلمه نقش توضیحی نداشته باشد و پس از حذف آن مشکلی به متن وارد نشود حشو است.
حشو از زیبایی اثر کم می‌کند پس باید به این کلمات توجه کرد.
در نثر فارسی خیلی اوقات حشو می‌بینیم که به دلیل ناآگاهی نویسنده است.
برای مثال:
ورطهٔ نابودی ❌
ورطه ✅
یا
نابودی ✅
نوشتن یکی از این‌ها در جمله کافی‌ست و دوباره نوشتن آن بی‌معنی است.

گاهی ممکن است کلمهٔ اضافی به‌صورت ترکیبی به کار نرفته باشد؛ یعنی در یک جمله نشانه یا کلمه‌ای زاید است.
مثلاً:
یک شاهدی بود ❌
شاهدی بود✅
«ی» در این جملات معنای یک می‌دهد پس نوشتن یک الزامی نیست.

تنوین:
نوشتن تنوین در بیشتر مواقع الزامی‌ست.
علت آن این است که اغلب اگر نوشته نشود اشتباه خوانده می‌شود.
اگر تنوین نوشته نشود از زیبایی و تمیزی ویرایش آثار کاسته می‌شود.
مثلاً:
کاملا ❌
کاملاً ✅

•استفاده از کلمات انگلیسی در نوشته•
استفاده از هرگونه کلمات انگلیسی در نوشته‌ها غیر مجاز است و باید ویرایش شود.
مثلاً:
مین❌
دقیقه✅
ویس‌کال❌
تماس صوتی✅​

 

[EMMAEMMA عضو تأیید شده است.]

شکسته نویسی:
۱.«ها»:
«ها» نشانه‌ی جمع در شکسته‌نویسی را بهتر است به همین شکل کامل «ها» نوشت.
به‌عنوان مثال:
درختا❌
درخت‌ها✅
کتابا❌
کتاب‌ها✅

در شکسته‌نویسی:
«را» نشانه‌ی مفعول در کلمه‌های مختوم به مصوت‌ها شامل صداهای «ا» مثل «بالا»
«ای» مثل «کسی»
«او» مثل «کوکو»
«اُ» مثل «پلو»
و «اِ» مثل «خونه»
و دیگر کلمات به‌شکل «رو» نوشته می‌شود، در بقیه‌ی کلمات، یعنی کلمات مختوم به صامت‌ها (مثل «کتاب»، «راز»، «چنگ» و...) هم بهتر است از این شیوه استفاده می‌کنیم.
برای مثال:
کتابو ❌
کتاب رو✅
چنگو❌
چنگ رو✅
در مجموعه‌ی «ام، ای، است، ایم، اید، اند» در شکسته‌نویسی این‌طور عمل می‌کنیم:

۱. بعد از صامت منفصل، مثل «کبود»:
کبودم، کبودی، کبوده، کبودیم، کبودید.
کبودین، کبودن.

۲. بعد از صامت متصل، مثل «خوب»:
خوبم، خوبی، خوبه، خوبیم، خوبید.
خوبین، خوب‌‌ان.

۳. بعد از مصوت «ا»، مثل «تنها»:
تنهام، تنهایی، تنهاست.
تنهائه، تنهاییم، تنهایید.
تنهایین، تنهان.

۴. بعد از مصوت «ای»، مثل «راضی»:
راضی‌ام، راضی‌ای، راضیه، راضی‌ایم، راضی‌اید.
راضی‌این، راضی‌ان.

۵. بعد از مصوت «او»، مثل «هالو»:
هالوئم، هالویی، هالوئه، هالوییم، هالویید.
هالویین، هالوئن.

۶. بعد از مصوت «اِ»، مثل «خونه»:
خونه‌م، خونه‌ای، خونه‌ست، خونه‌ایم، خونه‌اید.
خونه‌این، خونه‌ن.

۷. بعد از مصوت «اُ»، مثل «جلو»:
جلوام، جلوم، جلویی، جلوئه، جلوییم، جلویید.
جلویین، جلوئن.

۸.شکسته‌ی کلمات مختوم به صدای «ای» در کنار ضمایر «م، ت، ش، مان، تان، شان»:
خستگی‌م، دوستی‌ت، دوری‌ش، شوخی‌مون، بازی‌تون، یکی‌شون.

۹.شکسته‌ی کلمات مختوم به «ه» غیرملفوظ در کنار ضمایر «م، ت، ش، مان، تان، شان»:
بچه‌م، جوجه‌ت، همه‌ش، خونه‌مون، کوچه‌تون، پنجره‌شون.

۱۰.شکسته‌ی کلمات مختوم به صامت‌ها در کنار ضمایر «م، ت، ش، مان، تان، شان»:
کتابم، کتابت، کتابش، کتابمون، کتابتون، کتابشون.
​

 

[EMMAEMMA عضو تأیید شده است.]

نقل‌قول‌ها (گفت‌وگوها):
بعد از کلماتی مثل «گفت، جواب داد، پرسید و...» ابتدا دونقطه می‌گذاریم (:) سپس گیومه(«) را باز می‌کنیم، بعد متن نقل‌قول می‌آید، بعد نقطه (.) می‌گذاریم، بعد گیومه را می‌بندیم (»).

نکته:
روش ما استفاده از «ۀ» است، نه «ه‌ی»؛ چون روش فرهنگستان زبان و ادب فارسی است و روش خطاط‌ها و فارسی‌زبان‌ها در چندصد سال گذشته و چند دلیل دیگر.

تاریخ نویسی:
۲۲بهمن۱۳۵۸، ۱محرم۱۴۳۲، ۱۱سپتامبر۲۰۰۱
بین روز و ماه و سال فاصله نگذارید.

اگر فقط ماه و سال بود، این‌طور بنویسید:
اسفند۱۳۹۰

سال را همیشه کامل بنویسید:
۱۳۹۱

در ماه‌ها هم کلمۀ «ماه» را نیاورید و ننویسید.
۱۲اردیبهشت‌ماه۱۳۹۱.❌
۱۲اردیبهشت۱۳۹۱✅

دعا نویسی:
عبارت‌های دعایی را کامل بنویسید:
«علیه‌السلام»
«علیهماالسلام»
«علیهم‌السلام»
«سلام‌الله‌علیها»
«رحِمه‌الله»
«قدس‌سره»
«صلی‌الله‌علیه‌وآله»
«عجل‌الله‌فرجه»

مانند نمونه‌های بالا، عبارت‌های دعایی را داخل پرانتز بگذارید و نیم‌جدا بنویسیدشان؛

کلمۀ «الله» را کامل تایپ کنید. برایش تشدید و اعراب هم نگذارید.​

 

[EMMAEMMA عضو تأیید شده است.]

نیم‌ فاصله‌ها:
۱. «ست»:
«ست» در سوم شخص مفرد ماضی نقلی با نیم‌فاصله از کلمه‌ی قبلی نوشته می‌شود، نه با فاصله‌ی کامل؛ درست مثل بقیه‌ی ضمایر اشخاص دیگر.
مثال:

- او رفته است.❌

- او رفته‌است.✅

همان‌طور که می‌نویسیم:

- من رفته ام.❌

- من رفته‌ام.✅

۲.«تر» و «ترین»:
«تر» و «ترین» با نیم‌فاصله از کلمات پیش از خود نوشته می‌شوند؛ به‌جز چهار کلمه‌ی زیر که به آن‌ها می‌چسبند:
بیش، کم «به معنای کوچک»، مه «به معنای بزرگ»، به «به معنای خوب».
دیگر کلمات با «تر» و «ترین» همراه تیم فاصله به‌هم می‌چسبند.
مثال:
اشتباه‌تر
برگزیده‌ترین
و...

۳. «اند»:
«اند» بعد از صامت متصل به همین شکل نوشته می‌شود.
یعنی می‌نویسیم:
آویزانند.❌
آویزان‌اند. ✅

۴. «بین» و «پذیر» و «اندیش» و...
«بین» ، «پذیر» و «اندیش» و کلماتی از این قبیل پس از هر کلمه‌ای بیاید به آن کلمه با نیم‌فاصله وصل می‌شود.
مثال:
ذره بین❌
ذره‌بین✅
مصلحت اندیش❌
مصلحت‌اندیش✅
مهمان پذیر ❌
مهمان‌پذیر✅

کلمات مختوم به صامت‌ها را در کنار ضمایر «م، ت، ش، مان، تان، شان» به این شکل می‌نویسیم:
کتابم، کتابت، کتابش، کتابمان، کتابتان، کتابشان
مصدرهای مرکب و چندجزئی را با نیم‌فاصله می‌نویسیم.

۵. «می» و «نمی»:
همواره با نیم فاصله از ریشه فعلی نوشته می‌شوند.
مثال:
میرود، می رود❌
می‌رود✅
می افکند❌
می‌افکند✅
۶. نشانه جمع «ها» همواره با نیم فاصله از کلمه پیش از خود نوشته می‌شود.
مثال:
باغ ها، باغها ❌
باغ‌ها✅
گره‌ ها❌
گره‌ها✅

۷. افعال پیشوندی با نیم‌فاصله نوشته‌ می‌شوند.
درمی‌گرفت، فرانگیرد، ورآمدن،درگرفتن

​

 

[EMMAEMMA عضو تأیید شده است.]

قواعد عدد نویسی

۱. واژه‌های مرکبی که در آن عدد به‌کار رفته باشد(بسته به نوع حرف) با نیم فاصله نگارش می‌شوند.
سی‌سالگی، هشت‌بهشت، هفت‌گنبد

۲. اعداد ریاضی بصورت مستقل نوشته می‌شوند.

الف) اعداد بدون و: اجزای این اعداد با نیم‌فاصله نوشته می‌شود.
شش‌صد، یازده‌هزار، یک‌میلیون

ب) اعداد واودار: اجزای این اعداد با فاصله کامل نوشته‌ می‌شوند.
بیست و یک، نود و پنج

ج) اعداد ترتیبی: اجزای اعداد ترتیبی با فاصله کامل از یکدیگر نوشته می‌شوند.
بیست و سوم، دوهزار و شش‌صدمین

د) اعداد کسری با نیم‌فاصله نوشته می‌شوند.
یک‌چهارم، دو‌سوم

​

 

[EMMAEMMA عضو تأیید شده است.]

سایر موارد:

۱. «ای» حرف ندا همیشه جدا از منادا نوشته‌ می‌شود.
ای خدا

۲. «این» و «آن» در همه جا جدا از جز و کلمه خود نوشته‌ می‌شوند بجز:
اینکه،آنچه، آنکه، آنجا و...

۳. «همین» و «همان» همیشه جدا از کلمه پس از خود نوشته‌ می‌شوند مگر در مواردی:
همین‌جا، همان‌جا، همان‌طور، همان‌قدر، همین‌که، همین‌طور و...

۴. «همه»، «هر» و «هیچ» همواره با فاصله از کلمه پس از خود نوشته می‌شوند مگر در مواردی:
هیچ‌کس، هیچ‌چیز، هیچ‌جا، هیچ‌وقت، هیچ‌گونه، هیچ‌یک، هیچ‌کدام (بجای هیچ، همه و هر بگذارید)

۵. «چه» جدا از کلمه پس از خود نوشته می‌شود مگر در مواردی:
چرا، چگونه، چقدر، چطور

۶. «که» جدا و با نیم‌فاصله از کلمه قبل از خود نوشته می‌شود.
چنان‌که، درصورتی‌که، زمانی‌که

۷. «بی» همیشه جدا و با نیم‌فاصله از کلمه پس از خود نوشته می‌شود مگر کلمه بسیط‌گونه باشد:
بیهوده، بیخود

۸. «با» بر سر بعضی از ترکیبات بدون فاصله نوشته می‌شود.
بااین‌که، باوجود، بااین‌وصف، بااین‌همه

۹. «هم» همواره جدا از کلمه پس از خود نوشته می‌شود.
مگر در مواردی بسیط‌گونه باشد(همشهری، همدیگر)
جز دوم تک‌هجایی باشد(همدرس، همسنگ)
جز دوم با آ شروع شود(همایش، هماهنگ)


۱۰. «در» هرگاه با کلماتی که مفهوم قیدی داشته باشند بدون فاصله نوشته می‌شوند.
درضمن، درکل
​

 

[EMMAEMMA عضو تأیید شده است.]

1. اسامی کتاب‌ها، نشریات و فیلم‌ها باید ایتالیک (I) باشند. گفت‌وگوهای ذهنی که در واقع به زبان نمی‌آیند هم ایتالیک تایپ می‌شوند.​
2. اسامی خاص، چه اولین بار و چه دفعات بعد، نه بُلد و ایتالیک ‌می‌شوند نه داخل گیومه می‌روند بلکه با حروف اصلی متن می‌آیند.​
3. نشانه‌های نگارشی همواره بدون فاصله از کلمه قبل و با یک فاصله از کلمه بعد نگارش می‌شوند.​
4. تمامی متن‌های رسمی با فونت پیشفرض انجمن و با سایز 15 بایستی نگارش شوند.​
5. رعایت پاراگراف‌بندی برای تمامی دسته‌بندی‌ها الزامی است.​
6. تمامی آثار انجمن پس از اتمام طبق همین شیوه ویراستاری می‌شوند.​
7. شیوه‌نامه فوق طبق دستور فرهنگستان زبان و ادبی فارسی می‌باشد.​

---

اعلام نظرات، سوالات و پیشنهادات خود:
کلیک کنید.

مدیریت ویراستاری کافه نویسندگان​