دانستنی‌های‌روانشناسی گس‌لایتینگ (Gaslighting)

HIIIS

مدیر آز تالار علوم+مقاله‌نویس+مترجم آز+جادوگر سیاه
پرسنل مدیریت
مدیر آزمایـشی تالار
ژورنالیست
مشاور
تیم‌تعیین‌سطح
مقام‌دار آزمایشی
نوشته‌ها
نوشته‌ها
3,010
پسندها
پسندها
14,969
امتیازها
امتیازها
648
سکه
4,325

مقدمه‌ای برای فهم گس‌لایتینگ​


انسان‌ها زندگی‌شان را بر اساس یک چیز اساسی می‌سازند: درکشان از واقعیت. این درک شامل احساسات، حافظه، برداشت‌ها، حدس‌ها و تفسیرهای شخصی ماست. حالا تصور کن کسی کم‌کم همین درک را هدف بگیرد؛ کاری کند که:

1-به یادآوری خود شک کنید،
2-احساساتتان را بی‌اهمیت یا اشتباه ببینید،
3-منطقتان را نادرست فرض کنید،
4-و در نهایت به او متکی شوید تا بفهمید «واقعاً چه اتفاقی افتاده است».

این نقطه دقیقاً همان‌جایی است که گس‌لایتینگ رخ می‌دهد. گس‌لایتینگ رفتاری است که معمولاً مخفیانه، آرام‌آرام و در طول زمان اعمال می‌شود. ظاهراً ساده است و حتی ممکن است بی‌ضرر به نظر برسد، اما اثرات آن می‌توانند عمیق، مخرب و طولانی‌مدت باشند.
 
  • Like
واکنش‌ها[ی پسندها]: malihe

گس‌لایتینگ دقیقاً چیست؟​


گس‌لایتینگ یک شکل حرفه‌ای از دستکاری روانی است که در آن فرد (گس‌لایتر) با تحریف، انکار، کوچک‌سازی یا ایجاد تردیدهای عمدی، کاری می‌کند که طرف مقابل (قربانی) به حافظه، احساسات و ادراک خودش اعتماد نکند. هدف معمولاً این است که قربانی:

1-بی‌ثبات شود،
2-وابسته شود،
3-احساس ناتوانی کند،
4-و در نهایت کنترل پذیرد.

این پدیده در انواع روابط رخ می‌دهد: رابطه‌ی عاطفی، دوستی، محیط کار، خانواده یا حتی سیاست (نیاز نیست مثال بیاوریم، اما وجود دارد).
 
  • Like
واکنش‌ها[ی پسندها]: malihe

روش‌های گس‌لایتینگ (کسانی که انجام می‌دهند معمولاً ترکیبی استفاده می‌کنند)​


1. انکارِ اتفاقات آشکار​

وقتی می‌گویید: «تو این حرف را زدی.»
پاسخ می‌دهد: «من هرگز چنین حرفی نزدم. داری خیال می‌کنی.»

هدف؟ ضربه زدن به حافظه‌ی شما.
 
  • Like
واکنش‌ها[ی پسندها]: malihe

2. کوچک شمردن احساسات​


«تو زیادی حساسی.»
«واکنشت غیرعادیه.»
«تو همیشه اغراق می‌کنی.»

هدف؟ بی‌اعتبار کردن احساسات شما.
 
  • Like
واکنش‌ها[ی پسندها]: malihe

3. منحرف کردن بحث​


وقتی درباره رفتارش صحبت می‌کنید، ناگهان بحث را عوض می‌کند:
«مشکل تو اینه که همیشه دنبال دعوا هستی!»
یا:
«تو خودت خیلی اشتباه داری، بهتر نیست به اون‌ها فکر کنی؟»

هدف؟ ندادن پاسخ، و بد جلوه دادن شما.
 
  • Like
واکنش‌ها[ی پسندها]: malihe

4. ارائه‌ی اطلاعات ساختگی یا تحریف شده​


داستان را طوری می‌گوید که انگار شما اشتباه می‌کنید. گاهی آنقدر قاطع و محکم صحبت می‌کند که شک می‌کنید شاید حق با اوست.

هدف؟ ساختن یک «واقعیت جعلی» قابل قبول.
 
  • Like
واکنش‌ها[ی پسندها]: malihe

5. ایجاد احساس گناه​


«همیشه من رو متهم می‌کنی.»
«من این همه برات زحمت کشیدم، اون وقت تو اینطوری حرف می‌زنی؟»

هدف؟ شما را از مطرح کردن حقیقت بازداشتن.
 
  • Like
واکنش‌ها[ی پسندها]: malihe

6. استفاده از عشق یا محبت برای خنثی کردن اعتراضات​


بعد از یک رفتار بد، ناگهان مهربان می‌شود یا هدیه می‌دهد.

این کار باعث گیجی عاطفی و وابستگی می‌شود.
 
  • Like
واکنش‌ها[ی پسندها]: malihe

قربانی گس‌لایتینگ چه احساسی دارد؟​


اگر کسی گس‌لایتینگ را تجربه کند، معمولاً دچار این حالات می‌شود:

1-احساس می‌کند «دیوانه» شده.
2-احساساتش را اشتباه یا بی‌ارزش می‌بیند.
3-نمی‌تواند به یادش اعتماد کند.
4-مدام عذرخواهی می‌کند.
5-احساس ضعف یا ترس دائمی دارد.
6-خود را مقصر هر مشکل می‌بیند.
7-برای هر چیز کوچکی از گس‌لایتر تأیید می‌خواهد.
8-دوری از دوستان و خانواده (به دلیل کنترل‌گری گس‌لایتر).

این علائم نشان می‌دهند که اعتماد به نفس یک فرد در حال فروریختن است.
 
  • Like
واکنش‌ها[ی پسندها]: malihe

چرا گس‌لایتینگ خطرناک است؟​


چون به هسته‌ی شخصیت و ادراک انسان حمله می‌کند.


اگر کسی نداند چه احساسی دارد، چه چیزی را به خاطر می‌آورد یا چه چیزی درست است، عملاً ابزار دفاعی‌اش از بین می‌رود. گس‌لایتینگ می‌تواند باعث:

1-اضطراب
2-افسردگی
3-وابستگی شدید
4-کاهش عزت‌نفس
5-اختلالات استرسی
6-ناتوانی در تصمیم‌گیری
7-ترک روابط سالم

شود.
 
کی این تاپیک رو خونده (کل خوانندگان: 2)
عقب
بالا پایین