نویسندگان اشتباه مشترک بیشتر نویسندگان

[.YEGANEH.]

مثلاً:
«وقتی رسید خانه، در باز بود.»
حالا مخاطب می‌پرسه: چرا در بازه؟

«او مطمئن بود که صبح، قبل از رفتن، در را قفل کرده.»
حالا سؤال جدید: پس چه کسی در رو باز کرده؟

«وارد خانه شد، اما هیچ‌چیز به‌هم‌ریخته نبود.»
حالا سؤال مهم‌تر می‌شه: پس چرا کسی وارد خانه شده؟

«فقط یک چیز سر جایش نبود؛ قاب عکس مادرش.»
حالا مخاطب می‌خواد بدونه: قاب عکس کجاست؟ چه کسی برداشته؟ و اصلاً چرا؟​

 

[.YEGANEH.]

می‌بینید که هر جمله یک تکه اطلاعات می‌ده، اما هم‌زمان یک سوال جدید می‌سازه. همین سوال‌ها هستن که مخاطب رو از یک جمله به جمله‌ی بعدی می‌کشونن.
اما اگر این زنجیره قطع بشه، توجه مخاطب هم کم‌کم از بین می‌ره.
مثلاً اگر بعد از جمله‌ی «قاب عکس مادرش سر جایش نبود»، نویسنده شروع کنه به توضیح دادن درباره‌ی گذشته‌ی مادر، سال تولدش، شغلش و خاطرات دوران کودکی شخصیت، بدون اینکه ارتباطی با سوال اصلی داشته باشه، ذهن مخاطب از مسیر اصلی داستان خارج می‌شه.​

 

[.YEGANEH.]

پس موقع نوشتن از خودتون بپرسید:
«این جمله چه سؤال جدیدی در ذهن مخاطب ایجاد می‌کنه؟»
اگر جواب اینه که «هیچ سؤالی»، احتمالاً جمله هنوز نتونسته توجه مخاطب رو به جلو هدایت کنه.

البته این به این معنی نیست که تک‌تک جمله‌ها باید حتماً یک سؤال مستقیم ایجاد کنن؛ منظور اینه که هر جمله باید یک دلیل برای خواندن جمله‌ی بعدی به مخاطب بده.
چون در نهایت، متن جذاب متنی نیست که فقط اطلاعات زیادی به مخاطب بده؛ متنیه که کاری کنه مخاطب همیشه احساس کنه هنوز چیزی هست که باید بفهمه.​

 

[.YEGANEH.]

هنگام بازنویسی، فقط به این فکر نکنید که «این جمله خوب نوشته شده یا نه؟»؛ یک سوال مهم‌تر از خودتان بپرسید:
«اگر این پاراگراف را حذف کنم، چه چیزی از تجربه‌ی خواننده کم می‌شود؟»
این سوال کمک می‌کند بفهمید هر بخش از متن واقعاً چه نقشی دارد.
آیا اطلاعات مهمی به مخاطب می‌دهد؟
آیا احساس خاصی ایجاد می‌کند؟
آیا داستان را جلو می‌برد؟
آیا شخصیت را بهتر نشان می‌دهد؟
یا باعث ایجاد سوال و کنجکاوی می‌شود؟​

 

[.YEGANEH.]

اگر با حذف یک پاراگراف، هیچ‌کدام از این اتفاق‌ها نمی‌افتد و تجربه‌ی خواننده تقریباً هیچ تغییری نمی‌کند، احتمالاً آن بخش فقط حجم متن را بیشتر کرده و ارزش واقعی‌ای به نوشته اضافه نکرده است.
این به این معنی نیست که هر جمله‌ای که مستقیماً داستان را جلو نمی‌برد، باید حذف شود. گاهی یک توصیف کوتاه، یک مکث، یک جزئیات ظاهراً ساده یا حتی یک جمله‌ی احساسی می‌تواند فضای داستان را بسازد یا ارتباط مخاطب با شخصیت را عمیق‌تر کند. مسئله این است که نویسنده بداند هر بخش از متن چرا وجود دارد.

در بازنویسی باید بی‌رحمانه اما هوشمندانه با متن برخورد کنید. هر پاراگراف را جداگانه بررسی کنید و ببینید چه چیزی به تجربه‌ی خواننده اضافه می‌کند. اگر هیچ نقش مشخصی ندارد، شاید وقت آن رسیده که حذف یا کوتاه‌تر شود.​

 

[.YEGANEH.]

.
مثلاً:
❌ «علی وارد اتاق شد. اتاق نسبتاً بزرگی بود. دیوارهای اتاق سفید بودند و یک پنجره در سمت راست اتاق قرار داشت. یک تخت کنار دیوار بود و یک میز کوچک هم نزدیک پنجره قرار داشت. اتاق تمیزی بود و وسایل زیادی در آن وجود نداشت.»
بخش زیادی از این توضیحات اطلاعاتی هستند که تأثیر خاصی روی تجربه‌ی مخاطب ندارند. اگر این جزئیات را حذف کنیم، احتمالاً اتفاق مهمی از داستان یا احساس مخاطب کم نمی‌شود.
✅ بهتر:
«علی وارد اتاق شد.
همه‌چیز دقیقاً همان‌طور بود که سه سال پیش رهایش کرده بود؛ جز یک چیز، عکس روی دیوار دیگر آنجا نبود.»

 

[.YEGANEH.]

اینجا هر جمله یک کار انجام می‌دهد.
فضای صحنه را می‌سازد، حس گذشته را منتقل می‌کند و مهم‌تر از همه، یک سؤال در ذهن مخاطب ایجاد می‌کند: «چه کسی عکس را برداشته؟ چرا؟ و این عکس چه اهمیتی دارد؟»
پس موقع بازنویسی، دنبال این نباشید که فقط متن را کوتاه‌تر کنید؛ دنبال این باشید که متن را «ضروری‌تر» کنید.
هر پاراگراف باید یا چیزی به داستان اضافه کند، یا احساس ایجاد کند، یا اطلاعات مهمی بدهد، یا توجه مخاطب را به سمت چیزی هدایت کند.
اگر حذفش کردید و هیچ‌چیز تغییر نکرد، احتمالاً متن بدون آن هم می‌تواند نفس بکشد.​

 

[.YEGANEH.]

نویسنده‌های حرفه‌ای فقط اطلاعات رو مرتب نمی‌کنن؛ اون‌ها «ریتم کنجکاوی» و «بار شناختی» متن رو هم مدیریت می‌کنن
تا خواندن برای مخاطب راحت، روان و پیوسته باقی بمونه.​

 

[.YEGANEH.]

«ریتم کنجکاوی»
یعنی نویسنده بدونه چه زمانی اطلاعات بده، چه زمانی چیزی رو پنهان نگه داره و چه زمانی یک سوال یا ابهام جدید ایجاد کنه.
اگر همه‌چیز رو یک‌جا توضیح بدیم، کنجکاوی مخاطب خیلی زود از بین می‌ره؛ اگر هم بیش از حد اطلاعات رو پنهان کنیم، مخاطب ممکنه احساس سردرگمی یا خستگی کنه.​

 

[.YEGANEH.]

پس یک نویسنده‌ی حرفه‌ای بین «پاسخ دادن» و «سؤال ایجاد کردن» تعادل برقرار می‌کنه.
بخشی از ابهام رو برطرف می‌کنه، اما هم‌زمان یک سؤال تازه در ذهن مخاطب می‌سازه. به این ترتیب، ذهن خواننده مدام یک قدم جلوتر از متن حرکت می‌کنه و برای رسیدن به پاسخ بعدی، به خواندن ادامه می‌ده.
از طرف دیگه، نویسنده باید «بار شناختی» متن رو هم کنترل کنه.
بار شناختی یعنی میزان اطلاعات و پیچیدگی‌ای که ذهن مخاطب باید در یک لحظه پردازش کنه.​